انتخاب غذای خشک مناسب یکی از مهمترین تصمیمهایی است که برای سلامت حیوان خانگی میگیرید. غذای خوب فقط شکم پت را سیر نمیکند؛ روی انرژی روزانه، کیفیت مو، سلامت پوست، وزن، گوارش، دندانها و حتی رفتار حیوان تأثیر میگذارد.
اما بازار غذای خشک پر از برندها، مدلها و ادعاهای مختلف است: مخصوص توله، بالغ، نژاد کوچک، نژاد بزرگ، گربه عقیمشده، غذای بدون غلات، غذای درمانی، غذای اقتصادی، غذای پرمیوم و… . همین تنوع باعث میشود انتخاب سخت شود.
اول از همه: غذای سگ و گربه یکی نیست
یکی از اشتباهات رایج این است که بعضی افراد فکر میکنند غذای خشک سگ و گربه تفاوت زیادی ندارد. در حالی که نیازهای تغذیهای این دو حیوان متفاوت است.
گربهها گوشتخوار اجباری هستند و به بعضی مواد مغذی مثل تورین و ویتامین A آماده نیاز دارند؛ موادی که در غذای سگ ممکن است به اندازه کافی وجود نداشته باشد. به همین دلیل، غذای سگ برای گربه مناسب نیست و برعکس. AAFCO هم تأکید میکند که غذای پت باید برای گونه درست، یعنی سگ یا گربه، فرموله شده باشد.
پس اولین قانون ساده این است:
برای سگ، غذای خشک سگ
برای گربه، غذای خشک گربه
سن حیوان را جدی بگیرید
غذای خشک مناسب باید با مرحله زندگی حیوان هماهنگ باشد. توله سگ و بچهگربه به انرژی، پروتئین و مواد معدنی بیشتری برای رشد نیاز دارند. حیوان بالغ به غذای متعادل برای حفظ وزن و سلامت عمومی نیاز دارد. حیوان سالمند هم ممکن است به غذایی با کالری، چربی یا ترکیبات خاصتر نیاز داشته باشد.
روی بستهبندی بسیاری از غذاها عباراتی مثل اینها دیده میشود:
Puppy / Kitten
Adult
Senior
All Life Stages
Sterilized
غذای مخصوص رشد برای تولهها و بچهگربهها طراحی شده، غذای Adult برای حیوانات بالغ است، و غذای All Life Stages معمولاً برای همه مراحل زندگی فرموله میشود؛ اما ممکن است برای برخی حیوانات کمتحرک یا مستعد اضافهوزن، کالری بالاتری از نیازشان داشته باشد. FDA توضیح میدهد که نیازهای غذایی حیوانات در مراحل مختلف زندگی متفاوت است و غذاهای کامل و متعادل باید برای همان مرحله زندگی مناسب باشند.
به عبارت «کامل و متعادل» توجه کنید
یکی از مهمترین چیزهایی که باید روی بسته غذای خشک بررسی کنید، این است که آیا غذا به عنوان یک رژیم کامل و متعادل معرفی شده یا نه.
در استانداردهای بینالمللی، عبارتهایی مثل Complete and Balanced یعنی غذا طوری طراحی شده که بتواند به عنوان غذای اصلی روزانه استفاده شود، نه فقط تشویقی یا مکمل. FDA توضیح میدهد که محصولی که چنین ادعایی دارد باید یا با پروفایلهای تغذیهای AAFCO هماهنگ باشد یا از طریق feeding trial ارزیابی شده باشد.
در مقابل، بعضی محصولات فقط تشویقی، مکمل یا اسنک هستند و نباید غذای اصلی حیوان باشند. AAFCO هم اشاره میکند که تشویقیها و مکملها معمولاً برای مصرف کنار یک رژیم کامل هستند، نه جایگزین غذای اصلی.
اگر روی بسته نوشته شده:
For intermittent or supplemental feeding only
یعنی این محصول برای تغذیه کامل روزانه مناسب نیست.
اندازه و نژاد هم مهم است
در سگها، اندازه بدن اهمیت زیادی دارد. غذای خشک سگهای کوچک معمولاً دانههای ریزتری دارد و انرژی آن ممکن است متناسب با نیاز نژادهای کوچکتر تنظیم شده باشد. غذای سگهای بزرگ هم معمولاً برای رشد کنترلشده، سلامت مفاصل و جلوگیری از اضافهوزن طراحی میشود.
برای مثال، توله سگ نژاد بزرگ نباید هر غذایی را بدون توجه به نیاز رشد خود مصرف کند، چون رشد سریع و اضافهوزن میتواند به مفاصل فشار بیاورد. در مقابل، سگهای کوچک ممکن است با دانههای خیلی بزرگ راحت نباشند یا غذای مخصوص سگهای بزرگ برایشان مناسب نباشد.
در گربهها، نژاد کمتر از وضعیت بدنی، سن، عقیم بودن و سطح فعالیت اهمیت دارد؛ اما در بعضی نژادهای خاص مثل پرشین یا مینکون، بعضی غذاها با شکل دانه یا ترکیبات خاص عرضه میشوند.
حیوان عقیمشده نیاز متفاوتی دارد
بعد از عقیمسازی، متابولیسم بعضی سگها و گربهها تغییر میکند و احتمال اضافهوزن بیشتر میشود. به همین دلیل، غذاهای مخصوص حیوانات عقیمشده معمولاً با کنترل کالری، چربی و ترکیبات مناسبتر طراحی میشوند.
برای گربههای آپارتمانی عقیمشده، انتخاب غذای مناسب مهمتر هم میشود، چون فعالیت روزانه آنها معمولاً کمتر است. اگر بعد از عقیمسازی همان مقدار غذای قبلی را بدون توجه به وزن و فعالیت ادامه دهید، ممکن است حیوان بهمرور چاق شود.
البته همه حیوانات عقیمشده الزاماً به غذای خاص نیاز ندارند. اگر وزن، اشتها و فعالیت حیوان طبیعی است، دامپزشک میتواند کمک کند تصمیم بگیرید غذای فعلی کافی است یا بهتر است به غذای مخصوص تغییر دهید.
وضعیت سلامتی را نادیده نگیرید
اگر پت شما بیماری زمینهای دارد، انتخاب غذای خشک باید با دقت بیشتری انجام شود. بیماریهای کلیوی، مشکلات ادراری، حساسیت غذایی، مشکلات گوارشی، دیابت، چاقی، بیماری قلبی یا مشکلات پوستی ممکن است نیاز به رژیم خاص داشته باشند.
در این شرایط، نباید فقط بر اساس تبلیغات یا تجربه دیگران غذا انتخاب کنید. غذاهای درمانی یا Veterinary Diet معمولاً برای شرایط خاص طراحی شدهاند و بهتر است فقط با توصیه دامپزشک مصرف شوند.
مثلاً اگر گربه شما مشکل ادراری دارد، انتخاب اشتباه غذا میتواند وضعیت را بدتر کند. اگر سگ شما اضافهوزن دارد، غذای پرکالری یا مقدار مصرف نامناسب میتواند روند کاهش وزن را سخت کند.
ترکیبات غذا را چطور بخوانیم؟
لیست ترکیبات معمولاً از بیشترین مقدار به کمترین مقدار نوشته میشود. یعنی مادهای که اول آمده، از نظر وزن سهم بیشتری در محصول دارد.
اما فقط دیدن یک ماده در اول لیست کافی نیست. کیفیت کلی فرمول، تعادل مواد مغذی، میزان کالری، منبع پروتئین، قابلیت هضم و مناسب بودن برای حیوان شما مهمتر از یک عبارت تبلیغاتی روی بسته است.
به این موارد دقت کنید:
منبع پروتئین اصلی چیست؟
آیا غذا برای سگ است یا گربه؟
برای چه سنی طراحی شده؟
کالری آن چقدر است؟
آیا complete and balanced است؟
آیا حیوان شما با آن سازگار است؟
بعضی غذاها ادعاهایی مثل طبیعی، پرمیوم، بدون غلات یا غنیشده دارند. این واژهها همیشه به معنی مناسب بودن برای حیوان شما نیستند. مهمتر از اسم و تبلیغ، این است که غذا کامل، متعادل و مناسب شرایط پت شما باشد.
پروتئین بالا همیشه بهتر نیست
خیلیها فکر میکنند هرچه پروتئین غذا بیشتر باشد، غذا بهتر است. این همیشه درست نیست. مقدار مناسب پروتئین به گونه، سن، فعالیت، وضعیت سلامت و نیاز بدنی حیوان بستگی دارد.
گربهها معمولاً نیاز پروتئینی بالاتری نسبت به سگها دارند، اما حتی برای گربه هم فقط عدد پروتئین کافی نیست. کیفیت منبع پروتئین، قابلیت هضم و تعادل کلی غذا مهم است.
برای حیوانات سالم، غذای کامل و متعادل متناسب با سن معمولاً کافی است. برای حیوانات بیمار، مخصوصاً با مشکلات کلیوی یا کبدی، مقدار و نوع پروتئین باید با نظر دامپزشک انتخاب شود.
به کالری و مقدار مصرف توجه کنید
حتی بهترین غذای خشک هم اگر بیش از حد داده شود، میتواند باعث چاقی شود. غذای خشک معمولاً کالری متراکمی دارد و مقدار کم آن میتواند انرژی زیادی داشته باشد.
روی بسته غذا معمولاً جدول feeding guide وجود دارد. این جدول نقطه شروع خوبی است، اما مقدار دقیق باید بر اساس وزن، سن، فعالیت، عقیم بودن و وضعیت بدنی حیوان تنظیم شود. AAFCO توضیح میدهد که دستور تغذیه روی بسته راهنماست و ممکن است بر اساس شرایط هر حیوان نیاز به تغییر داشته باشد.
اگر حیوان شما در حال چاق شدن است، فقط برند غذا را مقصر ندانید. ممکن است مقدار غذا، تشویقیها یا کمتحرکی نقش اصلی داشته باشند.
دانههای غذا باید با دهان حیوان هماهنگ باشد
اندازه و شکل دانههای غذای خشک هم مهم است. دانههای خیلی بزرگ برای گربهها یا سگهای کوچک سخت جویده میشود. دانههای خیلی کوچک هم ممکن است توسط سگهای بزرگ بدون جویدن بلعیده شود.
برای حیواناتی که دندان ضعیف، فک کوچک یا مشکل جویدن دارند، بهتر است غذای خشک با دانه مناسبتر انتخاب شود. گاهی هم ترکیب غذای خشک با غذای مرطوب یا استفاده از غذای مخصوص مشکلات دندانی، با نظر دامپزشک، گزینه بهتری است.
حساسیت غذایی را چطور تشخیص دهیم؟
بعضی سگها و گربهها به برخی مواد غذایی حساسیت یا عدم تحمل دارند. نشانهها میتواند شامل خارش، قرمزی پوست، مشکلات گوارشی، اسهال، استفراغ، ریزش مو یا لیسیدن بیش از حد بدن باشد.
اما هر خارش یا اسهالی الزاماً حساسیت غذایی نیست. انگل، مشکلات پوستی، عفونت، استرس، تغییر ناگهانی غذا یا بیماریهای دیگر هم میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند.
اگر فکر میکنید پت شما به غذایی حساسیت دارد، خودسرانه چندین بار غذا را عوض نکنید. تغییرهای پیدرپی میتواند تشخیص را سختتر کند. بهتر است با دامپزشک مشورت کنید تا در صورت نیاز رژیم حذف یا غذای مخصوص پیشنهاد شود.
غذای بدون غلات همیشه انتخاب بهتر نیست
غذاهای Grain-Free یا بدون غلات در سالهای اخیر محبوب شدهاند، اما برای همه حیوانات لازم نیستند. بعضی پتها ممکن است به ترکیبات خاصی حساسیت داشته باشند، اما بیشتر سگها و گربهها الزاماً نیازی به غذای بدون غلات ندارند.
اگر دلیل پزشکی مشخصی وجود ندارد، انتخاب غذا فقط به خاطر عبارت «بدون غلات» کافی نیست. مهمتر این است که غذا کامل و متعادل باشد و با بدن حیوان شما سازگار باشد.
تغییر غذای خشک را ناگهانی انجام ندهید
یکی از اشتباهات رایج، عوض کردن ناگهانی غذاست. تغییر سریع غذا میتواند باعث اسهال، استفراغ، نفخ یا بدغذایی شود.
بهتر است تغییر غذا طی ۷ تا ۱۰ روز انجام شود:
روز ۱ تا ۳: ۷۵٪ غذای قبلی + ۲۵٪ غذای جدید
روز ۴ تا ۶: ۵۰٪ غذای قبلی + ۵۰٪ غذای جدید
روز ۷ تا ۹: ۲۵٪ غذای قبلی + ۷۵٪ غذای جدید
روز ۱۰: غذای جدید
اگر حیوان شما معده حساسی دارد، این روند را کندتر انجام دهید.
از کجا بفهمیم غذا به پت ما ساخته؟
بعد از انتخاب غذای خشک، چند هفته وضعیت حیوان را زیر نظر بگیرید. نشانههای سازگاری خوب شامل اینهاست:
اشتها طبیعی است
مدفوع فرم مناسب دارد
استفراغ یا اسهال وجود ندارد
پوست و مو وضعیت خوبی دارد
انرژی حیوان طبیعی است
وزن ثابت و مناسب میماند
بوی بد شدید دهان یا بدن ایجاد نشده
اگر حیوان بعد از مصرف غذا دچار اسهال مداوم، استفراغ، خارش شدید، بیحالی، کاهش اشتها یا تغییر وزن شد، بهتر است غذا و وضعیت سلامتی او بررسی شود.
غذای خشک را چطور نگهداری کنیم؟
نگهداری درست غذای خشک روی کیفیت و سلامت آن تأثیر دارد. غذا را در جای خشک، خنک و دور از نور مستقیم نگه دارید. بعد از باز کردن بسته، در آن را خوب ببندید یا غذا را در ظرف دربسته بریزید.
بهتر است تاریخ انقضا، بوی غذا و ظاهر دانهها را بررسی کنید. اگر غذا بوی غیرعادی، کپک، چربیزدگی یا تغییر رنگ داشت، مصرف نکنید.
همچنین غذای خشک را در مقدار خیلی زیاد نخرید، مگر اینکه حیوان شما مصرف بالایی دارد. ماندن طولانیمدت غذا بعد از باز شدن بسته میتواند کیفیت آن را کاهش دهد.
چکلیست سریع انتخاب غذای خشک مناسب
قبل از خرید، این سؤالها را از خودتان بپرسید:
برای سگ است یا گربه؟
برای سن حیوان مناسب است؟
برای وزن و سطح فعالیت او مناسب است؟
آیا complete and balanced است؟
آیا حیوان عقیمشده یا سالمند است؟
آیا بیماری یا حساسیت خاصی دارد؟
کالری و مقدار مصرف آن مشخص است؟
دانههای غذا برای اندازه دهان حیوان مناسب است؟
برند و بستهبندی معتبر و سالم است؟
تاریخ انقضا مناسب است؟
اگر جواب چند مورد را نمیدانید، بهتر است قبل از خرید از دامپزشک یا یک فرد متخصص راهنمایی بگیرید.
جمعبندی
انتخاب غذای خشک مناسب یعنی انتخاب غذایی که با گونه، سن، وزن، وضعیت سلامت، سطح فعالیت و شرایط زندگی پت شما هماهنگ باشد. غذای خوب الزاماً گرانترین یا معروفترین گزینه نیست؛ غذایی است که کامل و متعادل باشد، حیوان با آن سازگار باشد و نیازهای واقعی بدنش را تأمین کند.
برای پت سالم، بررسی برچسب، سن، گونه، کالری و مقدار مصرف اهمیت زیادی دارد. برای پت بیمار، سالمند، دارای اضافهوزن یا حساسیت غذایی، بهتر است انتخاب غذا با مشورت دامپزشک انجام شود.
در PetYar تلاش میکنیم مراقبت از حیوانات خانگی سادهتر و آگاهانهتر شود. بهزودی میتوانید خدمات مرتبط با سلامت، تغذیه، دامپزشکی، آرایش و نگهداری حیوانات خانگی را راحتتر پیدا کنید.