بوی دهان، جرم روی دندان یا بیمیلی به جویدن همیشه بخشی طبیعی از زندگی حیوان نیست. بسیاری از سگها و گربهها ناراحتی دهان را پنهان میکنند و ممکن است تا مدتها غذا بخورند، اما هنگام جویدن درد یا حساسیت داشته باشند. بررسی منظم دهان و مراقبت پیشگیرانه میتواند به شناسایی زودتر تغییرات کمک کند.
مسواکزدن مؤثر به همکاری حیوان نیاز دارد و نباید با زور آغاز شود. هدف این راهنما ساختن یک عادت کوتاه، آرام و قابلتکرار است. اگر حیوان درد دارد، دهانش خونریزی میکند یا اجازه لمس نمیدهد، تمرین خانگی را متوقف کنید و برای ارزیابی با دامپزشک تماس بگیرید.
چرا مراقبت دهان مهم است؟
لایهای از پلاک میتواند پس از غذا روی دندان شکل بگیرد و در صورت باقیماندن به جرم سختتر تبدیل شود. مسواک به کنترل پلاک نرم کمک میکند، اما جرم سفتشده معمولاً با مسواک خانگی جدا نمیشود و باید دامپزشک وضعیت آن را بررسی کند.
رسیدگی منظم فقط برای بهترشدن بوی دهان نیست. التهاب لثه، شکستگی دندان و درد دهان میتواند بر غذاخوردن و کیفیت زندگی حیوان اثر بگذارد. مشاهده هفتگی دهان فرصتی است تا تغییرات را زودتر ببینید.
ابتدا وضعیت عادی را بشناسید
زمانی را انتخاب کنید که حیوان آرام است و لب را فقط چند ثانیه بالا بزنید. لازم نیست دهان را با فشار باز کنید. رنگ لثه، تمیزی دندانها و واکنش حیوان به لمس ملایم را به خاطر بسپارید تا تغییرات بعدی قابلتشخیص باشند.
- لثهها را از نظر قرمزی، تورم یا خونریزی بررسی کنید.
- به جرم زرد یا قهوهای کنار خط لثه توجه کنید.
- دندان شکسته، لق یا تغییررنگداده را نادیده نگیرید.
- بوی دهان تازه، شدید یا مداوم را ثبت کنید.
- بررسی کنید حیوان غذا را از یک سمت دهان میجود یا نه.
وسایل مناسب را آماده کنید
خمیردندان مخصوص حیوانات برای بلعیدهشدن احتمالی طراحی شده است. خمیردندان انسان ممکن است ترکیبات و کفکنندههای نامناسب داشته باشد و نباید برای سگ یا گربه استفاده شود. درباره محصول مناسب میتوانید از دامپزشک سؤال کنید.
اندازه مسواک باید با دهان حیوان هماهنگ باشد. مسواک خیلی بزرگ کنترل دست را کم میکند و ممکن است لثه را آزار دهد.
- مسواک نرم مخصوص حیوان یا مسواک نرم با اندازه مناسب
- خمیردندان دامپزشکی متناسب با گونه حیوان
- تشویقی کوچک و موردعلاقه برای پایان تمرین
- محیط آرام با سطح غیرلغزنده
- نور کافی برای دیدن خط لثه
عادتدادن مرحلهبهمرحله
هر مرحله را چند روز تکرار کنید و فقط وقتی جلو بروید که حیوان آرام مانده باشد. جلسات کوتاه معمولاً نتیجه بهتری از نگهداشتن اجباری حیوان دارند. اگر عقب کشید، غرید، گاز گرفت یا پنهان شد، تمرین را سادهتر کنید.
- اجازه دهید حیوان مسواک و خمیردندان مخصوص را بو کند و سپس پاداش بگیرد.
- گونه و اطراف دهان را یک تا دو ثانیه لمس کنید و دست را بردارید.
- لب را کوتاه بالا بزنید و بدون مسواک، سطح بیرونی دندان را لمس کنید.
- مسواک را روی یک یا دو دندان جلویی بکشید و جلسه را تمام کنید.
- بهتدریج دندانهای عقبی و مدت مسواکزدن را اضافه کنید.
روش درست مسواکزدن
سر حیوان را در وضعیت طبیعی نگه دارید و لب را آرام کنار بزنید. تمرکز اصلی روی سطح بیرونی دندانها و محل تماس دندان با لثه است؛ جایی که پلاک بیشتر دیده میشود. حرکتهای کوچک و ملایم انجام دهید و از فشار زیاد خودداری کنید.
برای شروع لازم نیست همه دندانها در یک جلسه تمیز شوند. میتوانید یک سمت دهان را تمیز کنید و سمت دیگر را در نوبت بعد انجام دهید. پایان آرام همراه با پاداش، همکاری در جلسات آینده را آسانتر میکند.
- مسواک را با زاویه ملایم نزدیک خط لثه قرار دهید.
- از حرکتهای کوتاه و نرم استفاده کنید.
- روی نواحی دارای درد، زخم یا خونریزی فشار ندهید.
- برای بازکردن دهان یا بیرونآوردن زبان زور به کار نبرید.
برنامهای که ادامه پیدا کند
مسواکزدن روزانه معمولاً هدف مطلوبی برای کنترل پلاک است، اما برنامه باید با شرایط حیوان و توصیه دامپزشک هماهنگ شود. اگر فعلاً امکان انجام روزانه ندارید، چند نوبت ثابت در هفته را آغاز کنید و بهتدریج دفعات را افزایش دهید.
زمان تمرین را به یک رویداد قابلپیشبینی، مانند پس از پیادهروی یا پیش از استراحت شبانه، وصل کنید. ثبات زمان و مکان میتواند اضطراب حیوان را کمتر کند.
- جلسههای اولیه را بین چند ثانیه تا یک دقیقه نگه دارید.
- روزهای انجام مسواک را در تقویم ثبت کنید.
- هفتهای یک بار دهان را زیر نور مناسب مشاهده کنید.
- مسواک فرسوده یا تغییرشکلداده را تعویض کنید.
تشویقی و اسباببازی دندانی
بعضی خوراکیها، رژیمهای دندانی یا اسباببازیهای جویدنی ممکن است به کاهش تجمع پلاک کمک کنند، اما جای مسواک و معاینه دامپزشکی را نمیگیرند. محصول باید برای گونه، اندازه، سن و شیوه جویدن حیوان مناسب باشد.
اجسام بسیار سخت میتوانند خطر آسیب یا شکستگی دندان داشته باشند. حیوان را هنگام جویدن زیر نظر بگیرید و اگر قطعات محصول جدا شد، آن را جمع کنید. در حیوانات دارای بیماری زمینهای یا رژیم خاص، انتخاب خوراکی باید با نظر دامپزشک باشد.
- محصولی انتخاب کنید که اندازه آن مانع بلعیدن یکباره شود.
- کالری تشویقی دندانی را در غذای روزانه حساب کنید.
- از استخوان پخته و اجسام بسیار سخت استفاده نکنید.
- محصول ترکخورده، تیز یا کوچکشده را کنار بگذارید.
نشانههای نیاز به دامپزشک
مسواکزدن درمان خانگی دندان لق، آبسه، شکستگی یا جرم سنگین نیست. همچنین بوی بد دهان میتواند علتهای متفاوتی داشته باشد و تشخیص آن فقط با مشاهده خانگی ممکن نیست. در صورت مشاهده نشانههای زیر برای معاینه وقت بگیرید.
- خونریزی تکرارشونده یا تورم لثه و صورت
- درد هنگام لمس دهان یا واکنش ناگهانی به غذا
- افتادن غذا از دهان، کاهش اشتها یا دشواری در جویدن
- ترشح غیرعادی، آبریزش دهان یا بوی بسیار شدید
- دندان شکسته، لق، تیره یا جابهجا
- بیحالی یا تغییر رفتاری همراه با علائم دهانی
جرمگیری حرفهای چگونه است؟
دامپزشک پس از معاینه مشخص میکند آیا تمیزکردن حرفهای یا بررسیهای بیشتر لازم است. پاکسازی کامل زیر خط لثه معمولاً به بیحرکتبودن دقیق حیوان نیاز دارد و ممکن است تحت بیهوشی انجام شود؛ تصمیمگیری درباره روش، آزمایشهای پیش از آن و خطرات احتمالی باید متناسب با سن و سلامت حیوان باشد.
از کندن جرم با ابزار خانگی یا وسایل تیز خودداری کنید. این کار میتواند به لثه و سطح دندان آسیب بزند و مشکل پنهان زیر لثه را برطرف نمیکند. بهترین برنامه ترکیبی از مراقبت آرام در خانه و معاینات دورهای توصیهشده توسط دامپزشک است.