آمادگی برای نجات حیوان خانگی در حوادث و شرایط اضطراری
حوادثی مانند زلزله، آتشسوزی، سیل، نشت گاز یا قطعی طولانی آب و برق معمولاً فرصت زیادی برای تصمیمگیری باقی نمیگذارند. در چنین شرایطی، حیوان خانگی ممکن است از ترس پنهان شود، فرار کند، از ورود به باکس حمل خودداری کند یا حتی رفتاری کاملاً متفاوت از حالت عادی نشان دهد.
نگهداری مسئولانه از حیوان خانگی فقط به مراقبتهای روزمره محدود نمیشود. لازم است پیش از وقوع بحران مشخص کنید حیوان چگونه از خانه خارج میشود، چه کسی مسئول اوست و وسایل ضروریاش در کجا قرار دارد.
یک برنامه خانوادگی برای تخلیه اضطراری تهیه کنید
در اولین قدم، یک برنامه ساده و مکتوب برای خروج اضطراری بنویسید. این برنامه بهتر است شامل موارد زیر باشد:
- نام فرد مسئول گرفتن و مهارکردن هر حیوان
- مسیر اصلی خروج از خانه
- مسیر جایگزین خروج
- محل قرارگیری قلاده، هارنس و باکس حمل
- نقطه ملاقات اعضای خانواده در خارج از ساختمان
- شماره تماسهای ضروری
اگر بیش از یک حیوان دارید، مسئولیت هر حیوان را از قبل به یک فرد بزرگسال بسپارید. جستوجوی همزمان چند حیوان در محیطی پرتنش میتواند زمان تخلیه را افزایش دهد و جان افراد را به خطر بیندازد.
همچنین بهتر است با یک همسایه، دوست یا فرد قابل اعتمادی که کلید خانه را دارد هماهنگ کنید. اگر هنگام وقوع حادثه در خانه نبودید، این فرد میتواند فقط در صورت ایمنبودن شرایط و با رعایت دستور نیروهای امدادی برای خارجکردن حیوان اقدام کند.
شماره تماس این افراد را در تلفن همراه و روی یک برگه کاغذی نگه دارید:
- فرد مورد اعتماد دارای کلید خانه
- دامپزشک حیوان
- نزدیکترین مرکز دامپزشکی شبانهروزی
- یکی از بستگان یا دوستان ساکن در محلهای دیگر
توجه داشته باشید که برنامه نجات حیوان نباید جان انسانها را به خطر بیندازد. هنگام تخلیه، دستور آتشنشانی، هلال احمر و سایر مراجع رسمی همیشه در اولویت قرار دارد.
کیف اضطراری حیوان خانگی آماده کنید
کیف اضطراری حیوان را در محلی نزدیک در خروجی، در دسترس و دور از رطوبت قرار دهید. هدف این است که هنگام بحران بتوانید بدون جستوجو آن را بردارید و از خانه خارج شوید.
برای هر حیوان، وسایل زیر را آماده کنید:
- آب آشامیدنی برای چند روز
- غذای آشنا و همیشگی حیوان
- ظرف سبک آب و غذا
- دربازکن، در صورت استفاده از غذای کنسروی
- کیسه جمعآوری مدفوع
- دستمال و زیرانداز جاذب
- پتوی کوچک یا حوله
- قلاده یا هارنس یدکی
- بند محکم و سالم
- یک اسباببازی یا وسیله آشنا برای کاهش اضطراب
برای گربه، علاوه بر باکس حمل، مقدار محدودی خاک، یک ظرف خاک کوچک یا یک ظرف تاشو نیز در نظر بگیرید.
غذای اضطراری را از همان محصولی انتخاب کنید که حیوان معمولاً مصرف میکند. تغییر ناگهانی رژیم غذایی در شرایط پراسترس ممکن است باعث مشکلات گوارشی شود.
تاریخ انقضای آب، غذا و اقلام مصرفی را هر سه تا شش ماه بررسی کنید. بهتر است این مواد را بهصورت چرخشی مصرف کرده و با نمونههای جدید جایگزین کنید.
داروها و وسایل کمکهای اولیه
اگر حیوان داروی تجویزشده مصرف میکند، از دامپزشک درباره موارد زیر سؤال کنید:
- چه مقدار دارو میتوان برای شرایط اضطراری ذخیره کرد؟
- دارو باید در چه دما و شرایطی نگهداری شود؟
- اگر یک نوبت دارو فراموش شد، چه اقدامی لازم است؟
- در صورت تمامشدن دارو، چه جایگزینی وجود دارد؟
مقدار دارو را هرگز خودسرانه تغییر ندهید. نسخه، نام دقیق دارو، مقدار مصرف و زمانبندی آن را داخل یک کیسه ضدآب قرار دهید.
وجود چند وسیله کمکهای اولیه نیز میتواند تا زمان رسیدن به دامپزشک مفید باشد، از جمله:
- گاز استریل
- باند
- دستکش یکبارمصرف
- محلول شستوشوی مناسب
- قیچی ایمن
- حوله تمیز
این وسایل فقط برای مراقبت موقت هستند و جای معاینه دامپزشک را نمیگیرند.
هیچگاه داروهای انسانی، مسکنها، آرامبخشها یا ضدعفونیکنندههای قوی را بدون نظر دامپزشک به حیوان ندهید. برخی داروهای رایج انسانی ممکن است برای سگ یا گربه بسیار خطرناک باشند.
شناسایی حیوان را جدی بگیرید
شناسایی صحیح، احتمال بازگشت حیوان گمشده را افزایش میدهد.
سگ باید هنگام خروج قلاده یا هارنس سالم و متناسب با اندازه بدن داشته باشد. روی پلاک قلاده بهتر است اطلاعات زیر نوشته شود:
- نام حیوان
- شماره تماس اصلی
- شماره تماس جایگزین
برای گربه از قلاده ایمن و مخصوص گربه استفاده کنید. این قلادهها بهگونهای طراحی شدهاند که در صورت گیرکردن، باز شوند و احتمال آسیبدیدگی را کاهش دهند.
اگر حیوان میکروچیپ دارد، مطمئن شوید شماره تماس ثبتشده در سامانه مربوطه بهروز است. کد میکروچیپ و اطلاعات محل ثبت آن را نیز همراه سایر مدارک نگه دارید.
میکروچیپ جای پلاک قلاده را نمیگیرد. فردی که حیوان را پیدا میکند ممکن است به دستگاه خوانش میکروچیپ دسترسی فوری نداشته باشد.
مدارک ضروری حیوان را آماده نگه دارید
یک پوشه کاغذی و یک نسخه دیجیتال از اطلاعات حیوان تهیه کنید. این اطلاعات بهتر است شامل موارد زیر باشد:
- عکس جدید و واضح حیوان
- عکس مشترک شما و حیوان
- مشخصات ظاهری
- نشانههای خاص مانند لکه رنگی یا جای زخم
- شماره پرونده دامپزشکی
- سوابق واکسیناسیون
- بیماریهای زمینهای
- حساسیتهای شناختهشده
- فهرست داروهای مصرفی
- اطلاعات میکروچیپ
از صورت، بدن و نشانههای خاص حیوان عکس واضح بگیرید. این تصاویر در صورت گمشدن حیوان برای شناسایی و انتشار آگهی بسیار مفید هستند.
نسخه دیجیتال مدارک را فقط روی تلفن اصلی خود نگه ندارید. یک نسخه را در فضای ابری یا تلفن یکی دیگر از اعضای خانواده ذخیره کنید.
روی باکس حمل نیز نام حیوان، شماره تماس و نیازهای مهم او را بهصورت کوتاه و خوانا بنویسید. بهتر است نشانی کامل خانه یا سایر اطلاعات شخصی غیرضروری را در معرض دید عمومی قرار ندهید.
یک برگه راهنمای کوتاه نیز داخل کیف اضطراری بگذارید. این برگه میتواند شامل رژیم غذایی، برنامه دارویی و روشهای آرامکردن حیوان باشد. اگر حیوان موقتاً به فرد دیگری سپرده شود، این اطلاعات به ادامه صحیح مراقبت کمک میکند.
حیوان را به باکس حمل عادت دهید
صرفاً داشتن باکس حمل کافی نیست. حیوان باید پیش از وقوع بحران، احساس امنیت نسبی در آن داشته باشد.
باکس گربه یا سگ کوچک را همیشه در انباری یا کمد پنهان نکنید. آن را در بخشی آرام از خانه قرار دهید و در آن را باز بگذارید. داخل باکس یک زیرانداز آشنا، پتوی کوچک یا وسیلهای با بوی خانه قرار دهید.
گاهی تشویقی یا بخشی از غذای حیوان را داخل باکس بگذارید. به این ترتیب، ورود به باکس فقط با مراجعه به دامپزشک یا تجربههای ناخوشایند مرتبط نمیشود.
پس از آنکه حیوان با میل خود وارد باکس شد، در را برای چند ثانیه ببندید و بهتدریج مدتزمان بستهبودن را افزایش دهید. حیوان را با زور به داخل باکس هل ندهید، زیرا ممکن است ترس او بیشتر شود.
برای سگهای بزرگ، استفاده از هارنس مناسب و تمرین حرکت آرام به سمت خروجی اهمیت بیشتری دارد.
مانور تخلیه برگزار کنید
هر چند ماه یکبار یک تمرین کوتاه و آرام انجام دهید:
- کیف اضطراری را بردارید.
- حیوان را با روش معمول مهار کنید.
- از مسیر اصلی خروج عبور کنید.
- به نقطه امن از پیش تعیینشده بروید.
- پس از پایان تمرین، به حیوان پاداش بدهید.
این تمرین نباید با ایجاد صدای مهیب، فریادزدن یا ترساندن عمدی حیوان همراه باشد.
مسیر جایگزین خروج را نیز بررسی کنید، زیرا ممکن است آسانسور، راهپله اصلی یا در ورودی قابل استفاده نباشد. هنگام آتشسوزی از آسانسور استفاده نکنید و برای ورود دوباره به ساختمان ناامن با نیروهای امدادی مخالفت نکنید.
برای پرندگان، خرگوشها و سایر حیوانات کوچک نیز محفظه حمل ایمن و دارای تهویه تهیه کنید. نیازهای دمایی، تغذیهای و حملونقل هر گونه متفاوت است؛ بنابراین درباره تجهیزات مناسب حیوان خود از دامپزشک یا فرد متخصص راهنمایی بگیرید.
محل اقامت جایگزین را از قبل مشخص کنید
پیش از وقوع حادثه مشخص کنید که در صورت ترک خانه یا محله، به کجا خواهید رفت. همه هتلها، اقامتگاهها، مراکز اسکان یا خانههای اجارهای حیوان خانگی نمیپذیرند.
فهرستی از چند محل احتمالی در مناطق مختلف تهیه کنید و از قبل درباره موارد زیر سؤال کنید:
- آیا حیوان خانگی پذیرفته میشود؟
- آیا محدودیت وزن یا نژاد وجود دارد؟
- چند حیوان میتوان همراه داشت؟
- آیا ارائه کارت واکسیناسیون الزامی است؟
- هزینه اقامت حیوان چقدر است؟
- آیا باکس حمل یا تجهیزات خاصی لازم است؟
همچنین با دستکم دو نفر از دوستان یا بستگان هماهنگ کنید که آیا در شرایط اضطراری میتوانند برای مدتی کوتاه از حیوان شما نگهداری کنند.
به یک توافق شفاهی قدیمی اطمینان نکنید. شرایط خانه افراد ممکن است تغییر کرده باشد؛ برای مثال ممکن است اکنون کودک، حیوان دیگر یا فردی دارای حساسیت در آن خانه زندگی کند.
جابهجایی ایمن با خودرو
اگر برای تخلیه از خودرو استفاده میکنید، باکس حمل را آزادانه روی صندلی قرار ندهید. آن را با کمربند یا ابزار مناسب ثابت کنید.
سگ نیز نباید آزادانه داخل خودرو حرکت کند یا سر خود را از پنجره بیرون ببرد.
وسایل زیر را در دسترس نگه دارید:
- آب آشامیدنی
- ظرف آب
- زیرانداز جاذب
- حوله
- کیسه جمعآوری مدفوع
- دستمال تمیز
حیوان را حتی برای چند دقیقه داخل خودروی خاموش تنها نگذارید. دمای داخل خودرو ممکن است در مدت کوتاهی بسیار گرم یا سرد و برای حیوان خطرناک شود.
اگر حیوان هنگام سفر دچار اضطراب شدید یا تهوع میشود، پیش از وقوع بحران با دامپزشک درباره روشهای ایمن مدیریت آن مشورت کنید. از دادن آرامبخش انسانی یا دارویی که از نسخه قبلی باقی مانده است خودداری کنید.
هنگام تخلیه چه کار کنیم؟
در زمان خروج از خانه، گربه را در فضای باز از باکس خارج نکنید. بند سگ را نیز تا رسیدن به محیطی کاملاً بسته و امن باز نکنید.
حیوان ترسیده ممکن است حتی در محله یا محیطی آشنا ناگهان فرار کند.
در محل امن، ابتدا نیازهای اصلی حیوان را تأمین کنید:
- آب تازه
- دمای مناسب
- فضای آرام برای استراحت
- فاصله کنترلشده از حیوانات ناآشنا
- غذای همیشگی
- دسترسی به محل دفع مناسب
استرس ممکن است باعث پنهانشدن، بیاشتهایی موقت، بیقراری، دفع نامنظم یا رفتارهای دفاعی شود. با صدای آرام صحبت کنید، رفتوآمد غیرضروری را کاهش دهید و حیوان را برای بغلشدن یا تعامل مجبور نکنید.
چه زمانی باید فوراً با دامپزشک تماس گرفت؟
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، سریعاً با دامپزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
- مشکل تنفس
- خونریزی
- سوختگی
- بیحالی شدید
- آسیب ناشی از سقوط یا ضربه
- استفراغ یا اسهال مداوم
- ناتوانی در ایستادن
- تشنج
- درد آشکار
- نخوردن آب یا غذا
- تغییر شدید سطح هوشیاری
این علائم در حیوانات دارای بیماری زمینهای اهمیت بیشتری دارند.
حیوانی که در معرض دود، آب آلوده، مواد شیمیایی یا گاز قرار گرفته است نیز باید طبق نظر دامپزشک ارزیابی شود. برای درمان او از روشهای خانگی نامطمئن استفاده نکنید.
اقدامات لازم پس از پایان بحران
پس از رسیدن به محل امن، پنجهها و بدن حیوان را بهآرامی بررسی کنید. به دنبال موارد زیر باشید:
- خردهشیشه
- آوار
- زخم
- سوختگی
- آلودگی شیمیایی
- تورم
- درد هنگام حرکت
پیش از بازگرداندن حیوان به خانه، محیط را از نظر خطرهای احتمالی بررسی کنید:
- سیم برق آسیبدیده
- مواد شوینده یا شیمیایی ریختهشده
- پنجره شکسته
- در یا دیوار آسیبدیده
- اشیای تیز
- مسیرهای احتمالی فرار
حیوان را پیش از ایمنشدن کامل محیط به خانه بازنگردانید.
برنامه را مرتب بهروز کنید
هر بار که شماره تماس، محل زندگی، غذای مصرفی، وضعیت پزشکی یا داروی حیوان تغییر میکند، کیف و مدارک اضطراری را بهروز کنید.
همچنین هر چند ماه یکبار موارد زیر را بررسی کنید:
- سلامت قلاده و هارنس
- اندازه مناسب تجهیزات
- تاریخ انقضای غذا و دارو
- بهروز بودن شمارههای تماس
- اطلاعات ثبتشده میکروچیپ
- قابل استفاده بودن مسیرهای خروج
- آمادگی فرد مسئول هر حیوان
مسئولیتپذیری در بحران به معنای پیشبینی همه اتفاقها نیست. هدف این است که با چند وسیله ساده، اطلاعات دقیق و تمرین منظم، سردرگمی را کاهش دهید و امکان خروج امنتر را برای خود، خانواده و حیوان خانگیتان فراهم کنید.